Vitale bodem

Verwacht juli 2020
Kwaliteit van bodems gaat achteruit. Wat is op de lange termijn nodig om te komen tot duurzaam bodembeheer?
droge akker met 1 bloeiende plant

Aanleiding en adviesvraag

De kwaliteit van de bodem is van groot maatschappelijk belang. De vitaliteit van de bodem heeft immers effect op onze voedselproductie, waterkwaliteit, waterbuffering, klimaatadaptatie, biodiversiteit, koolstofvastlegging en klimaatmitigatie.

Op 23 mei 2018 bood de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) haar Bodemstrategie en op 25 april 2019 haar Nationaal Programma Landbouwbodems aan de Tweede Kamer aan. Beide nota’s geven aan dat in 2030 alle Nederlandse landbouwbodems (1,8 miljoen hectare) duurzaam worden beheerd en dat samenleving de inspanningen voor duurzaam bodembeheer waardeert. Wat precies hieronder wordt verstaan is op dit moment nog niet concreet gemaakt, de nota’s geven vooral een raamwerk weer. De richting is aangegeven, maar precieze invulling zal met de stakeholders vorm krijgen.

 

Dit advies gaat over bodems voor landbouw, bos en natuur. De kwaliteit van deze bodems wordt bepaald door het organisch stofgehalte, de bodemchemie, het bodemleven, de bodemstructuur, de waterhuishouding en de beworteling.

Consensus is dat de bodemkwaliteit van bodems achteruit gaat en (op termijn) zorgt voor achteruitgang van de primaire productie en de biodiversiteit, zowel in kwantiteit als kwaliteit. Nu al is sprake van sterfte van vogels door gebrek aan regenwormen in de bodem en is bodemtransplantatie nodig voor natuurherstel.

Als een van de oorzaken voor de achteruitgang van de bodem wordt de landbouw genoemd: de focus op korte termijn productiewinsten, inzet op monoculturen, gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmest, ziektebemestingen, hoge grondprijzen, landbewerking met zware voertuigen. Andere oorzaken zijn verdroging, invasieve soorten en verzilting. Daarnaast is er sprake van diffuse verontreinigingen uit de lucht, uit lekkende vuilstorten, door lekkage uit zonneparken, via het terugbrengen van vervuilde bagger op land, door lekkage uit industriegebieden et cetera. De klimaatverandering zorgt daarnaast voor snellere afname van het organisch stofgehalte van de bodem.

In het werkprogramma 2019-2020 is de vraagstelling voor het advies als volgt geformuleerd:

Wat is op de lange termijn nodig om te komen tot duurzaam bodembeheer, mede in relatie tot de uitvoering van de Bodemstrategie?

Planning

De verwachting is dat het advies in juli 2020 wordt uitgebracht.

Samenstelling raadscommissie

Krijn Poppe, raadslid en commissievoorzitter
André van der Zande, raadslid

Externe commissieleden

Koos Biesmeijer (wetenschappelijk directeur Naturalis Biodiversity Center en hoogleraar Natuurlijk Kapitaal aan de Universiteit Leiden)
Wim Stegeman (akkerbouwer en eigenaar Stegeman Agro Consultancy)

Informatie of reactie: 

Voor meer informatie over het advies kunt u contact opnemen met Nicole van Buren, projectleider, nicole.van.buren@rli.nl, 06-10172005.