Plaats en toekomst van het woningcorporatiestelsel

Verwacht najaar 2021
Woningcorporaties verhuren relatief goedkope woningen aan enkele miljoenen huishoudens. Aan welke maatschappelijke opgaven kunnen corporaties in de komende 15-20 jaar efficiënt en effectief bijdragen? Wat zijn hierbij de benodigde randvoorwaarden?
Foto van twe bewoners die de stoep vegen voor hun huis

Aanleiding en adviesvraag

De Rli ziet dat woningcorporaties geregeld in de publieke en politieke belangstelling staan. Zij worden gezien als een vehikel om diverse beleidsdoelstellingen te realiseren. Dit speelt onder andere bij het tegen gaan van het steeds verder oplopende woningtekort, het beperken van de stijgende prijzen van het wonen en het verduurzamen van de woningvoorraad om de klimaatdoelstellingen te behalen. Maar woningcorporaties worden ook gezien als oplossing voor de huisvesting van kwetsbare mensen die behoefte hebben aan zorg, van dak- en thuislozen en als oplossing voor stabiele woonomgevingen waar mensen elkaar hulp kunnen bieden. En terwijl al deze maatschappelijke wensen worden geformuleerd is er argwaan richting de corporaties, omdat er in het verleden excessen zijn geweest van zeer risicovol en soms strafbaar gedrag van corporaties, omdat de waarde van het vastgoed enorm is en omdat er een grote autonomie bestaat bij het nemen van (investerings)beslissingen.

De Rli constateert dat de omvang en maatschappelijke betekenis van de woningcorporaties groot is, maar dat het onduidelijk is aan welke wensen en verwachtingen ze de komende decennia moeten voldoen en wat de benodigde randvoorwaarden daarvoor zijn.

Er is in de afgelopen decennia veel veranderd in de organisatie van corporaties, het beleid en de maatschappelijke opgaven op het gebied van wonen. De doelgroepen waar de corporaties zich op richten, de financiële kaders waarbinnen ze opereren, de wettelijke kaders en het toezicht: al deze zaken zijn meermaals en fundamenteel gewijzigd. Dit gebeurde in een context waarin de maatschappelijke behoeften veranderen, denk bijvoorbeeld aan ontwikkelingen op het gebied van vergrijzing, de zorg, de vraag naar en de betaalbaarheid van woningen, de noodzaak om woningen te verduurzamen en de behoefte aan flexibele huisvesting. De huidige organisatievorm, regelgeving en financiële spelregels zijn in belangrijke mate vormgegeven bij de verzelfstandiging van de corporaties in 1995 en in de Woningwet 2015 (en de herziening daarvan).

Dit alles leidt tot de volgende adviesvraag:
Welke rol kunnen en moeten woningcorporaties spelen om te voorzien in maatschappelijke behoeften in een veranderende woningmarkt? Welke organisatievorm, regelgeving en (financiële) spelregels passen daarbij?

 

Planning

De verwachting is dat het advies in het najaar van 2021 wordt uitgebracht.

Samenstelling raadscommissie

Niels Koeman, raadslid en commissievoorzitter
Ludo Groen, junior-raadslid
Jantine Kriens, raadslid

Externe commissieleden

Chris Schaapman
Jan van der Schaar

Informatie of reactie: 

Voor meer informatie over het advies kunt u contact opnemen met Douwe Wielenga, projectleider: douwe.wielenga@rli.nl of 06 21 24 08 09.