Sturen op veerkracht van vitale processen

Verwacht begin 2018

Aanleiding en adviesvraag

Vitale processen leveren producten en diensten die van essentieel belang zijn voor het functioneren van de maatschappij, denk aan drinkwater, voedsel, gezondheid, energie en telecommunicatie. De samenleving wil kunnen rekenen op deze producten en diensten en vertaalt dit in hoge eisen aan de leveringszekerheid en kwaliteit. Het grootschalig of langdurig falen van vitale processen kan ernstige maatschappelijke gevolgen hebben, zowel menselijk letsel (fysieke veiligheid) als financiële schade (economie). Het is daarom een collectief belang om te zorgen dat er voldoende waarborgen zijn voor continuïteit in de functies die deze vitale processen leveren. De vitale processen liggen deels in private en deels in publieke handen.

In de komende jaren voltrekken zich grote veranderingen in deze vitale processen als gevolg van de noodzakelijke en gewenste transities op het gebied van energievoorziening, circulair gebruik van grondstoffen en aanpassing aan de verwachte klimaatverandering.  De complexe systemen van deze vitale processen worden vanzelfsprekend niet op basis van een enkel ontwerp gemaakt en veel partijen dragen bij aan het vormgeven en sturen ervan. Zijn er toch leidende principes te onderscheiden die partijen prikkelen of sturen om kwetsbaarheden te beperken en veerkracht te versterken?

Dit adviestraject richt zich op de uitdaging om bij de vormgeving en inrichting van vitale processen rekening te houden met de toenemende verwevenheid, die optreedt ten gevolge van de transitieopgaven en de vervlechting met ICT en elektriciteit. Deze toenemende verwevenheid zorgt voor extra kwaliteit en tegelijkertijd kunnen onverwachte kwetsbaarheden ontstaan.

Hoe kan de kwetsbaarheid van vitale processen worden beperkt en de veerkracht daarvan worden versterkt, mede in het licht van de verwachte transities en digitalisering die leiden tot toenemende verwevenheid van die processen? Hoe kunnen vormgeving, inrichting en governance van vitale processen en flankerende maatregelen bijdragen aan beperking van die kwetsbaarheid?

Sturen op veerkracht van vitale processen
Rudmer Zwerver / Nationale Beeldbank

Toelichting

Onze vitale processen zijn belegd bij publieke partijen en private partijen. Naarmate de verwevenheid van vitale processen toeneemt moeten partijen steeds vaker op de onderlinge grensvlakken afstemmen. Een complicerende ontwikkeling daarbij is dat in de toekomst vitale processen en de communicatie op deze onderlinge grensvlakken mogelijk (mede) aangestuurd zullen worden door (autonome) intelligente systemen.

Dit vraagt om het nadenken over uitgangspunten die daarbij gehanteerd kunnen worden, zowel voor de fysieke als voor de organisatorische elementen die onderdeel vormen van de systemen die deze processen tot stand brengen. Dat zijn uitgangspunten die de kwetsbaarheid verminderen en de veerkracht versterken.

Op verzoek van de minister van IenM vormt dit advies onderdeel van het werkprogramma van de Rli.

Planning

De verwachting is dat dit advies begin 2018 wordt uitgebracht.

Samenstelling raadscommissie

ir. A.G. (Annemieke) Nijhof MBA
prof. mr. N.S.J. (Niels) Koeman
M.W.B. (Mart) Lubben, junior-raadslid
prof. dr. ir. M.R. (Maarten) van Steen
drs. R. (Ron) Wit

Belangenverklaringen

 

Informatie of reactie: 

Voor uw reactie op dit onderwerp of voor meer informatie kunt u contact opnemen met Douwe Wielenga, projectleider, douwe.wielenga@rli.nl